Selenium

Selenium is een essentieel spoorelement dat honden en katten in kleine hoeveelheden via de voeding nodig hebben. Het maakt deel uit van verschillende selenoproteïnen en enzymen die betrokken zijn bij antioxidatieve bescherming, de schildklierstofwisseling, de immuunfunctie, voortplanting en verschillende processen binnen cellen. Een bekend seleniumafhankelijk enzym is glutathionperoxidase, dat helpt bij het neutraliseren van reactieve zuurstofverbindingen en het beschermen van cellen tegen oxidatieve beschadiging. In voeding en supplementen voor honden en katten kan selenium afkomstig zijn uit natuurlijke ingrediënten of worden toegevoegd in organische of anorganische vormen, zoals seleniumgist, selenomethionine, natriumseleniet of natriumselenaat. De voedingskundige werking hangt af van de totale hoeveelheid selenium, de gebruikte seleniumverbinding, de biologische beschikbaarheid, de samenstelling en verwerking van de voeding, de aanwezigheid van andere antioxidanten en de individuele gezondheidstoestand van het dier.

Selenium en zijn eigenschappen

Selenium behoort tot de essentiële spoorelementen en ondersteunt verschillende metabole en beschermende functies bij honden en katten. In wetenschappelijk onderzoek en veterinaire voedingsrichtlijnen worden verschillende eigenschappen beschreven:

• Essentieel spoorelement: selenium is in kleine hoeveelheden noodzakelijk voor een normale stofwisseling en maakt deel uit van verschillende functionele selenoproteïnen.
• Antioxidatieve bescherming: selenium is onderdeel van enzymen zoals glutathionperoxidase en thioredoxinereductase, die helpen om reactieve zuurstofverbindingen te reguleren en cellen tegen oxidatieve beschadiging te beschermen.
• Schildklierstofwisseling: seleniumafhankelijke dejodinasen zijn betrokken bij de omzetting en regulatie van schildklierhormonen en dragen daarmee bij aan een normale energiestofwisseling.
• Immuunfunctie en voortplanting: een passende seleniumvoorziening ondersteunt verschillende afweerprocessen en is betrokken bij de voortplantingsfunctie, waaronder de normale ontwikkeling en functie van zaadcellen.
• Verschillende seleniumbronnen: organische en anorganische seleniumverbindingen kunnen verschillen in opname, opslag en biologische activiteit. Ook het soort voeding en de verwerking daarvan kunnen invloed hebben op de beschikbaarheid.
• Voorzichtig met extra selenium: selenium heeft een relatief smalle marge tussen een passende en een te hoge inname. Aanvullende suppletie naast een complete voeding is daarom meestal niet nodig en kan bij langdurige overdosering schadelijk zijn.

Een passende seleniumvoorziening is belangrijk, maar de behoefte van honden en katten is klein. Bij complete en uitgebalanceerde voedingen wordt selenium doorgaans toegevoegd of via de ingrediënten geleverd om aan de voedingsrichtlijnen te voldoen. De precieze behoefte van volwassen honden is nog niet volledig vastgesteld; binnen Europese voedingsrichtlijnen worden daarom deels waarden gebruikt die zijn afgeleid van beschikbare gegevens bij katten en groeiende honden. Onderzoek bij honden laat zien dat de seleniumstatus kan worden beïnvloed door de totale inname, de seleniumbron en het type voeding. Zo kan de verteerbaarheid en biologische activiteit verschillen tussen droogvoer en natvoer en tussen organische en anorganische seleniumverbindingen. Zelfbereide voedingen kunnen onvoldoende selenium bevatten wanneer ze niet specifiek door een veterinaire voedingsdeskundige zijn uitgebalanceerd. Tegelijkertijd moet extra suppletie voorzichtig worden toegepast, omdat overmatige inname kan leiden tot selenose. Mogelijke verschijnselen van langdurige seleniumovermaat zijn onder andere verminderde eetlust, maagdarmklachten, lusteloosheid, huid- en vachtafwijkingen en in ernstige gevallen schade aan verschillende organen. De specifieke klinische kennis over seleniumtekort en seleniumtoxiciteit bij honden en katten is beperkter dan bij landbouwhuisdieren en mensen. De onderstaande publicaties en richtlijnen geven een overzicht van de seleniumbehoefte, biologische beschikbaarheid, biomarkers, antioxidatieve functie en veiligheidsaspecten bij honden en katten.

Bronnen