Kamille

Kamille is een aromatisch botanisch ingrediënt dat meestal afkomstig is van de bloemen van echte kamille, botanisch bekend als Matricaria chamomilla of Matricaria recutita. De bloemen bevatten van nature verschillende bioactieve plantenstoffen, waaronder flavonoïden, fenolzuren, coumarinen, slijmstoffen en vluchtige aromatische verbindingen. Bekende bestanddelen zijn onder andere apigenine, apigenine-7-glucoside, luteoline, quercetine, α-bisabolol, bisabololoxiden en chamazuleen. Kamille moet worden onderscheiden van Romeinse kamille, Chamaemelum nobile, ook bekend onder het synoniem Anthemis nobilis, omdat deze plant een andere samenstelling van vluchtige bestanddelen kan hebben. In aanvullende producten voor honden en katten kan kamille worden toegepast als gedroogde bloem, poeder, waterig extract, tinctuur of bestanddeel van een uitwendige verzorgingsformule. De werking en veiligheid hangen af van de gebruikte kamillesoort, het plantdeel, de extractiemethode, concentratie, dosering en individuele gezondheidstoestand van het dier.

Kamille en zijn eigenschappen

Kamille behoort tot de aromatische botanische ingrediënten en wordt traditioneel gebruikt binnen kruidenformules voor spijsvertering, ontspanning en uitwendige huidverzorging. In wetenschappelijk onderzoek worden verschillende eigenschappen beschreven die mogelijk relevant zijn voor honden en katten:

• Aromatische bloemenbron: echte kamille is afkomstig van de bloemhoofdjes van Matricaria chamomilla, synoniem Matricaria recutita. De bloemen worden gedroogd of verwerkt tot verschillende extracten en aromatische oliën.
• Flavonoïden en terpenen: kamille bevat onder andere apigenine, luteoline, quercetine, α-bisabolol, bisabololoxiden en chamazuleen. Het gehalte verschilt sterk tussen gedroogde bloemen, thee-extracten, tincturen en etherische olie.
• Spijsverteringsgerelateerde eigenschappen: kamille wordt traditioneel gebruikt bij winderigheid, lichte maag-darmkrampen en een onrustige spijsvertering. Laboratorium- en humane studies beschrijven invloed op glad spierweefsel, maar directe klinische onderbouwing bij honden en katten is beperkt.
• Ontstekingsgerelateerde processen: apigenine, α-bisabolol en andere kamillebestanddelen hebben in laboratoriumonderzoek invloed laten zien op verschillende ontstekingsroutes. Dit betekent niet automatisch dat kamille een ontstekingsziekte bij een hond of kat behandelt.
• Uitwendige huidverzorging: verdunde kamille-extracten worden traditioneel gebruikt in verzorgingsproducten voor een gevoelige of geïrriteerde huid. Kamille kan echter ook contactallergie of huidirritatie veroorzaken, vooral bij dieren die gevoelig zijn voor planten uit de composietenfamilie.
• Ontspanning en gedrag: kamille en het flavonoïde apigenine worden vaak in verband gebracht met ontspanning. Het beschikbare bewijs komt hoofdzakelijk uit laboratorium-, proefdier- en humane studies; betrouwbare klinische studies naar angst of stress bij honden en katten ontbreken grotendeels.
• Bloem, extract en etherische olie verschillen: gedroogde kamillebloemen bevatten veel lagere concentraties vluchtige stoffen dan etherische kamilleolie. Geconcentreerde olie mag niet zonder veterinaire deskundigheid oraal of onverdund op huid en vacht worden toegepast.

Onderzoek naar kamille bestaat vooral uit fytochemische analyses, in-vitro onderzoek, proefdierstudies en humane klinische literatuur. Daarbij worden onder andere krampstillende, antioxidatieve, antimicrobiële, ontstekingsgerelateerde en rustgevende eigenschappen beschreven. De resultaten zijn echter sterk afhankelijk van de gebruikte kamillesoort en extractievorm. Een waterig bloemenextract bevat bijvoorbeeld relatief veel flavonoïden en andere polaire stoffen, terwijl etherische olie vooral geconcentreerde vluchtige bestanddelen bevat. Bevindingen voor etherische olie kunnen daarom niet rechtstreeks worden toegepast op gedroogde bloemen of een mild waterig extract. Direct gecontroleerd onderzoek bij honden en katten is zeer beperkt. Romeinse kamilleolie is in laboratoriumonderzoek onderzocht tegen micro-organismen die betrokken kunnen zijn bij oorontsteking bij honden en katten, maar laboratoriumactiviteit bewijst niet dat de olie veilig of effectief in het oor kan worden gebruikt. Etherische olie mag niet zelfstandig in de gehoorgang worden aangebracht, vooral niet wanneer het trommelvlies niet veterinair is beoordeeld. Kamille wordt daarnaast soms verwerkt in kalmerende supplementen, maar een combinatie met andere kruiden maakt het onmogelijk om effecten aan kamille alleen toe te schrijven. Ook bestaat er een risico op overgevoeligheidsreacties. Kamille behoort tot de familie Asteraceae of Compositae, waartoe ook onder andere ambrosia, madelief, chrysant en goudsbloem behoren. Dieren met een gevoeligheid voor deze plantenfamilie kunnen reageren met jeuk, roodheid, zwelling of contactdermatitis. De ASPCA vermeldt voor Romeinse kamille mogelijke verschijnselen zoals huidirritatie, braken, diarree, verminderde eetlust en allergische reacties na ongeschikte blootstelling of opname. Langdurig of hooggedoseerd gebruik kan daarnaast mogelijk invloed hebben op de bloedstolling. Extra voorzichtigheid is daarom passend bij dieren met een stollingsstoornis, leverziekte, dracht of gebruik van kalmerende middelen, ontstekingsremmers of antistollingsmedicatie. Kamille is geen vervanging voor veterinaire behandeling bij aanhoudend braken, diarree, buikpijn, ernstige onrust, huidontsteking of oorproblemen. De onderstaande publicaties en bronnen geven een overzicht van de botanische samenstelling, onderzochte eigenschappen, mogelijke uitwendige toepassingen en veiligheidsaspecten van kamille.

Bronnen