Algenmeel

Algenmeel is een gedroogd en fijngemalen ingrediënt dat wordt gemaakt van één of meerdere soorten macroalgen of microalgen. Bij gebruik in voeding voor honden en katten gaat het vaak om zeewieren uit de groep van bruine, rode of groene algen. Een bekend voorbeeld is de bruine alg Ascophyllum nodosum, maar ook andere soorten kunnen als algenmeel worden verwerkt. Afhankelijk van de gebruikte algensoort kan algenmeel van nature mineralen, spoorelementen, voedingsvezels, polysachariden, pigmenten, polyfenolen, aminozuren en kleine hoeveelheden vetzuren bevatten. Bruine algen kunnen daarnaast verbindingen bevatten zoals alginaten, laminarine, fucoïdan en florotanninen. In voeding en supplementen voor honden en katten wordt algenmeel vooral toegepast als natuurlijke bron van mineralen en botanische stoffen, als functioneel vezelrijk ingrediënt en, bij bepaalde gestandaardiseerde producten van Ascophyllum nodosum, ter ondersteuning van de mondhygiëne. De werking en veiligheid hangen sterk af van de gebruikte algensoort, herkomst, verwerking, dosering, het jodiumgehalte, de aanwezigheid van verontreinigingen en de samenstelling van de volledige voeding.

Algenmeel en zijn eigenschappen

Algenmeel behoort tot de mariene botanische ingrediënten en kan afhankelijk van de gebruikte algensoort verschillende voedingsstoffen en bioactieve verbindingen leveren. In wetenschappelijk onderzoek worden verschillende eigenschappen beschreven die relevant kunnen zijn voor honden en katten:

• Gevarieerde algenbron: algenmeel kan afkomstig zijn van verschillende bruine, rode of groene algen. De term beschrijft daarom geen uniforme stof en zegt zonder vermelding van de algensoort weinig over de precieze samenstelling.
• Mineralen en spoorelementen: zeealgen kunnen mineralen en spoorelementen bevatten, waaronder jodium, calcium, magnesium, ijzer, mangaan, koper en zink. De hoeveelheden verschillen sterk per soort, groeiplaats, seizoen en verwerking.
• Mariene polysachariden: bruine algen kunnen onder andere alginaten, laminarine en fucoïdan bevatten. Rode en groene algen bevatten weer andere soorten oplosbare en onoplosbare polysachariden die als voedingsvezel of fermenteerbaar substraat kunnen functioneren.
• Antioxidatieve plantenstoffen: verschillende algen bevatten pigmenten en polyfenolachtige verbindingen, waaronder florotanninen in bruine algen. Deze stoffen vertonen in laboratorium- en dieronderzoek antioxidatieve activiteit, maar de klinische betekenis bij honden en katten is nog onvoldoende vastgesteld.
• Ondersteuning van de mondhygiëne: specifieke producten met gemalen Ascophyllum nodosum zijn bij honden en katten onderzocht. Dagelijkse orale toediening werd in meerdere studies in verband gebracht met minder vorming van tandplak en tandsteen. Dit effect geldt niet automatisch voor iedere soort algenmeel.
• Jodium en schildklierfunctie: bepaalde bruine algen kunnen veel jodium bevatten. Jodium is noodzakelijk voor de vorming van schildklierhormonen, maar zowel een langdurig tekort als een langdurige overmaat kan de schildklierfunctie beïnvloeden.
• Kwaliteit en dosering zijn belangrijk: algen kunnen stoffen uit het omringende water opnemen. Betrouwbare herkomst, analyse van jodium en controle op onder andere zware metalen en anorganisch arseen zijn daarom belangrijk. Aanvullend algenmeel naast complete voeding moet zorgvuldig worden gedoseerd.

De samenstelling van algenmeel kan sterk uiteenlopen. Een product van Ascophyllum nodosum is niet rechtstreeks vergelijkbaar met kelp uit Laminaria-soorten, roodwier, spirulina of een gemengd algenproduct. Hierdoor kunnen algemene gezondheidsclaims over algenmeel niet zonder meer op ieder product worden toegepast. Het meest specifieke onderzoek bij gezelschapsdieren is uitgevoerd met gestandaardiseerd poeder van de bruine alg Ascophyllum nodosum. Gecontroleerde studies bij honden beschrijven een afname van tandplak, tandsteen en bepaalde indicatoren van een onaangename mondgeur na dagelijkse orale toediening. Ook bij katten zijn gunstige veranderingen in tandplak en tandsteen beschreven. Het exacte werkingsmechanisme is nog niet volledig opgehelderd en de onderzochte producten vervangen dagelijks tandenpoetsen, professionele gebitscontrole of behandeling van bestaande gebitsproblemen niet. Voor bredere claims over de darmmicrobiota, weerstand, huid, vacht of ontstekingsprocessen bestaat vooral onderzoek met geïsoleerde algenpolysachariden, andere diersoorten of experimentele modellen. Directe klinische onderbouwing bij honden en katten blijft beperkt. Een belangrijk aandachtspunt is het jodiumgehalte. Vooral bruine zeealgen kunnen zeer uiteenlopende en soms hoge hoeveelheden jodium bevatten. Wanneer een complete voeding al voldoende jodium levert, kan ongecontroleerde aanvulling de totale inname onnodig verhogen. Dit vraagt extra voorzichtigheid bij dieren met een bekende schildklieraandoening en bij katten, waarbij verstoringen van de jodiumvoorziening relevant zijn voor de schildklierfunctie. Daarnaast kunnen algen afhankelijk van de herkomst arseen, cadmium, lood, kwik of andere omgevingsstoffen opnemen. Alleen producten met een duidelijk vermelde algensoort, gestandaardiseerde samenstelling, passende doseringsinstructies en betrouwbare kwaliteitscontrole zijn daarom geschikt voor structurele toepassing. De onderstaande publicaties geven een overzicht van de voedingskundige samenstelling van algen, mariene polysachariden, onderzoek naar Ascophyllum nodosum bij honden en katten en aandachtspunten rond jodium en productkwaliteit.

Bronnen